Arbeidstekort in de bouw: hoe houdt de sector de productiviteit op peil?
De bouw heeft een capaciteitsprobleem, en dat is geen nieuws. Wat minder besproken wordt, is wat de sector daaraan kan doen nu duidelijk is dat meer vakmensen er voorlopig niet gaan komen.
Volgens onderzoek van USP Marketing Consultancy is 30 tot 40 procent van alle bouwvakkers ouder dan 50 jaar. Die generatie stroomt de komende jaren uit, terwijl de vraag naar bouw en renovatie onverminderd groot blijft. De woningopgave is groot, de verduurzamingsopgave is groot, en de capaciteit om die op te vangen wordt krapper. Dat dwingt de sector tot een andere vraag: naast hoe vind je meer mensen, ook hoe doe je meer met de mensen die er zijn.
Prefab vermindert de druk op de bouwplaats, maar verhoogt de eisen aan de voorbereiding
Prefab groeit. Volgens onderzoek van USP Marketing Consultancy verwachten architecten in de komende vijf jaar aanzienlijk meer verdiepingen prefab toe te passen dan nu het geval is. De redenering is begrijpelijk: minder variatie op de bouwplaats, meer standaardisering, en daarmee meer controle over kwaliteit en planning.
Maar prefab verplaatst de druk meer dan dat het hem wegneemt. Wat op de bouwplaats aan complexiteit verdwijnt, verschijnt opnieuw in de voorbereiding. Wat in de fabriek wordt gemaakt, moet kloppen voordat het wordt geproduceerd, want achteraf aanpassen kost buiten proportie veel tijd en geld. Goed documentbeheer in de bouw is daarmee niet een nice-to-have bij prefab, maar een harde voorwaarde.
Bij nieuwbouw begin je met een schoon ontwerp, bij renovatie werk je in een bestaande situatie die voortdurend verandert.
Renovatie als groeimarkt, met bijbehorende complexiteit
Een groeiend deel van de bouwcapaciteit gaat naar renovatie: verduurzaming van bestaande woningvoorraad, aanpassing aan nieuwe normen en herstel van achterstallig onderhoud. Dat is structureel anders dan nieuwbouw, en ook wezenlijk complexer. Bij nieuwbouw begin je met een schoon ontwerp, bij renovatie werk je in een bestaande situatie die voortdurend verandert.
Wat is er aangetroffen achter de gevel? Wat is er gewijzigd na de opname? Wat is er afgesproken tijdens de uitvoering? Die vragen zijn in renovatieprojecten geen uitzondering maar de dagelijkse werkelijkheid, en elke keer dat het antwoord onduidelijk is, kost dat tijd en soms herstelwerk. Hoe die kosten zich opstapelen, lees je in de blog over faalkosten in de bouw.
In beide gevallen is de vraag niet of er vakmanschap aanwezig is, maar of de mensen die het vakmanschap leveren ook weten wat er van hen verwacht wordt, op basis van de juiste informatie, op het juiste moment.
Twee richtingen, één gemeenschappelijke voorwaarde
Prefab en renovatie lijken weinig met elkaar te maken te hebben. De één draait om industrialisering en standaardisering, de ander om maatwerk in een bestaande en veranderende situatie. Toch vragen ze allebei hetzelfde: dat de informatie waarmee gewerkt wordt klopt.
Bij prefab moet dat vooraf geregeld zijn. Bij renovatie moet het tijdens de uitvoering worden bijgehouden. In beide gevallen is de vraag niet of er vakmanschap aanwezig is, maar of de mensen die het vakmanschap leveren ook weten wat er van hen verwacht wordt, op basis van de juiste informatie, op het juiste moment.
Een documentmanagementsysteem is daarin geen luxe maar de basis: één centrale plek waar duidelijk is welke versie van elk document geldt, voor iedereen die eraan werkt. Op kantoor én op de bouwplaats. Meer over hoe bouwsoftware dat in de praktijk ondersteunt, lees je op die pagina.